Sistem ihtiyaçlarına uygun bir şekilde pompa seçilmelidir. Akışkanın debisi ve çalışma basıncı bu seçim için önemli kriterlerdir. Bu değerler doğrultusunda ilgili çalışma verimli bir şekilde gerçekleşir.
Hidrolik pompalar
==> Sabit Debili
- Dişli çarklı
- Paletli
- Pistonlu
==> Değişken debili
- Paletli
- Eksenel pistonlu
- Radyal pistonlu
Sabit debili pompalar; depodan aldığı akışkan değişmeksizin yani sabit debide basınç yaptırarak çalışırlar.
İki düz dıştan dişli çarktan oluşan pompalar, elektrik motorundan aldığı hareket sonucu depodan yağı emer. Emilen yağ dişlilerin dişleri arasından geçerek daha büyük basınçta akışkan elde edilir. Diş çapı ve diş derinliği elbette basınç eldesini etkiler. Giriş kısmında oluşan vakum sonucu, akışkanın yüksek basınçtan alçak basınca doğru hareketi prensibi kullanılarak depodan gelen akışkan, hacim değişimi etkisiyle oluşan basınç değişmesi ile pompadan basınçlı bir şekilde ayrılır. Basınç, dişlilerin dönme hızına bağlıdır.
Dıştan dişli çarklı pompaların kullanımı yaygındır. Dişlilerden biri hareketi motordan alması sonucu kendisi ile birlikte etkileşim içinde olduğu diğer dişliyi de döndürür.
Bunun yanında içten dişli çarklı pompalar ve içten eksantrikli dişli çarklı pompalar da bulunmaktadır. Eksantrik, elektrik motoruna bağlı dişli çark ile çevredeki dişli çarkın farklı eksenlerde bulunmasıdır. Düşük basınç ve yüksek debili sistemlerde kullanılır.
Önemli kriterler;
- Çalışma basıncı,
- Pompa debisi, gücü ve devir sayısı,
- Çalışma sıcaklığı,
- Maliyet,
- Gürültü ve titreşim durumu,
- Bakım, onarım ve montaj kolaylığı,
- Kapladığı alan ...
Dişli çarklı pompalar için debi; diş genişliği, diş yüksekliği, bölüm dairesi çapı ve devir sayısına bağlıdır.
Sabit kapasiteli paletli pompa, dairesel bir rotorun içerisine yerleştirilen eksantrik bir kovan ve paletlerden oluşur. Rotorun dönmesi sonucu kanalların içerisindeki hareketli paletler merkezkaç kuvvetinin etkisi ile hareket eder. Dönen paletler, beraberinde getirdikleri akışkanı sürükleyerek basınç hattından sisteme gönderir. Hacimsel değişim mantığı dişli çark ile aynıdır. Yapılışı hassas ve maliyeti fazla denilebilir.
Değişken kapasiteli paletli pompada rotor kısmı da hareketlidir. Rotor ekseninin değişmesi ile debi değişimi gerçekleşir. Paletli pompalar; az yer kaplar, gürültü ve titreşim bakımından idealdir. Sürtünmeden dolayı kayıp, pompa iç yapısından dolayı kaçaklar görülebilir.
Radyal pistonlu, eksenel pistonlu ve pistonlu el olmak üzere üç tip pistonlu pompalar söz konusudur.
Eksenel pistonlu pompalarda pistonlar bir gövde içerisine yataklanır. Pistonların hareketi de dönme hareketi yapan bir piston bloğu içerisinde gerçekleşir. Burada palaka veya piston bloğu açılı olabilir. Debi, piston kurslarının büyütülüp küçültülmesine bağlıdır. Piston bloğunun açısı ayarlanabilir.
Radyal pistonlu pompada ise eksantrik olarak dönen bir milin etrafında pistonlar dikey olarak yerleştirilmiştir. Eksantrik milin kaçıklığı kadar pistonlarda kurs ayarı yapılabilir. Debi ayarı eksen kaçıklığının ölçüsü ile gerçekleştirilebilir.
Aksiyel ve Radyal Hidrolik Pompalar Arasındaki Farklar:
Akışkanın depodan emilmesi esnasında hacimsel büyüme ==> yüksek hacim ==> düşük basınç ==> yüksek basınçtan düşük basınca doğru hareket
Sisteme basınç ile gönderilmesi esnasında hacimsel küçülme
==> düşük hacim ==> yüksek basınç ==> yüksek basınçtan düşük basınca doğru hareket
